Aloes, Aloe Vera 

Aloes (Aloe Vera), rodzaj z rodziny liliowatych, ponad 200 gatunków gruboszowatych bylin występujących w obszarach strefy subtropikalnej Afryki, Ameryki Północnej i Środkowej. Jest sekulantem przystosowanym do wegetacji w warunkach ograniczonej ilości wody. Roślina w grubych mięsistych liściach gromadzi wodę i różnorodne substancje organiczne dzięki czemu niektóre gatunki posiadają właściwości lecznicze. W warunkach naturalnych rośliny wytwarzają co roku kwiatostany o kwiatach żółtych, czerwonych lub różowych. Liczne z gatunków uprawiane są jako rośliny ozdobne i lecznicze. Wśród gatunków leczniczych szczególne znaczenie posiada aloes zwyczajny (Aloe barbadensis, Miller - Aloe vera), uprawiany w południowych stanach Ameryki Północnej, w Ameryce Środkowej i Australii, oraz uprawiany w Polsce aloes drzewiasty (Aloe arborescens Mill).

Mniejsze znaczenie posiadają aloes uzbrojony (Aloe ferox), oraz Aloe perryi Baker, Aloe africana Miller, Aloe chinensis, Aloe spicata, Aloe socotrina, Aloe saponaria.

Aloes w starożytności i w czasach późniejszych był używany do leczenia ran, wyrobu farb, balsamowania zwłok, oraz głównie jako lek silnie przeczyszczający. Arabowie przywozili aloes w formie stężonego soku, zwanego aloną. Wytwarzana ona była z liści aloesu miażdżonych łącznie ze skórą i miała działanie silnie przeczyszczające. Skutek ten powoduje aloina, żółta ciecz znajdująca się w kanalikach skóry liści. Skóra aloesu zawiera również repelenty, substancje odstraszające owady co było wykorzystywane w Indiach do wytwarzania preparatów przeciw pchłom. W Afryce Pigmeje używali podczas polowań soku aloesowego w celu neutralizacji zapachu potu. Z liści niektórych gatunków aloesu otrzymuje się mocne włókno na grube wyroby tekstylne i sznury.
 
Aloes zwyczajny (Aloe barbadensis, Miller - Aloe vera), obecnie najpowszechniejszy gatunek aloesu uprawiany w celu uzyskania surowca do wytwarzania różnych produktów leczniczych i kosmetycznych. Roślina posiada grube, mięsiste, mieczowate liście, zebrane w postaci odziomkowo wyrastającej wiązki. Liście, brzegiem kolczaste, osiągają wysokość do jednego metra, po przekrojeniu w poprzek widoczny jest galaretowaty, zielonawy miąższ i sącząca się z kanalików skóry żółta ciecz - aloina. Zbioru liści dokonuje się po trzech lub czterech latach wegetacji gdyż dopiero wtedy zawierają optymalną ilość składników odżywczo-leczniczych. Ponieważ zawarte w miąższu wartościowe składniki ulegają utlenieniu, stosuje się technologię stabilizacji świeżego miąższu po odrzuceniu skóry z zawartą w niej aloiną. Utrwalony, za pomocą substancji antyutleniających miąższ, znajduje bezpośrednie zastosowanie lub jest surowcem do produkcji preparatów odżywczych-leczniczych i kosmetyków.

W miąższu aloesowym znajduje się dziewięć z dziesięciu niezbędnych człowiekowi aminokwasów egzogennych, (oprócz tryptofanu). Poza tym, zawiera on witaminy: 0,7-1,5 mikrograma witaminy A, 0,6-4 miligrama witaminy C, 0,003-0,004 miligrama witaminy B1, 0,001-0,002 witaminy B2, 0,04 miligrama witaminy B3 (PP) oraz śladowe ilości witaminy B12. Aloes zawiera również szereg biopierwiastków jak: potas, wapń, magnez, sód, fosfor, cynk, siarkę i żelazo oraz śladowe ilości krzemu, manganu, niklu, boru, glinu, litu, chromu, miedzi, molibdenu i baru. Ważnym składnikiem miąższu aloesowego są enzymy oraz jedno, dwu i wielocukry lub ich pochodne, np. glukoproteiny, posiadające zdolność wiązania się z białkami błon komórkowych i osocza. Mogą one spełniać różne funkcje w procesach metabolicznych i obronnych organizmu.

Prawdopodobnie ta wielość składników decyduje o synergistycznym oddziaływaniu miąższu aloesowego, jego właściwościom odżywczym na poziomie komórkowym, poprawy wchłaniania składników odżywczych w przewodzie pokarmowym, aktywizacji przemian energetycznych, neutralizacji substancji toksycznych a zwłaszcza blokowanie wchłaniania szkodliwych metali ciężkich. Wykazuje on działanie bakteriobójcze, wirusobójcze, i grzybobójcze. Aktywizuje on również, układ odpornościowy i pomaga w utrzymaniu prawidłowej homeostazy; równowagi kwasowo-zasadowej, prawidłowego poziomu cukru w krwi i ma wpływ na obniżenie ilości cholesterolu oraz zachowanie właściwych proporcji pomiędzy cholesterolem HDL i LDL.

Aloes znajduje zastosowanie w różnych kosmetykach dzięki zdolności przenikania w głąb skóry i regeneracji jej komórek. Dotyczy to kosmetyków wyprodukowanych przez renomowane firmy, które stosują w swoich wyrobach czysty miąższ aloesowy (bez aloiny), w ilości optymalnej a nie reklamowej ilości śladowej. 

Miąższ Aloesowy (zielonawy, śluzowaty żel) wyciskany ze zmiażdżonych liści jest stosowany w leczeniu oparzeń i zranień oraz wewnętrznie w tak zwanej terapii bodźcowej jako preparat wzmacniający o działaniu immunostymulującym. To właśnie zawartość wielocukrów (polisacharydów) takich jak glukany, mannany, glukomannany, arabinogalaktany, galaktouronany oraz glikoprotein (aloektyna B), antranoidów (aloina A i B), alkilochromonów (aloerezyna A i B, feruiloaloerezyna) i pochodnych fenylo-2-pironu (aloenina A) określa działanie immunotropowe miąższu aloesowego.

Żel wykazuje także właściwości hamujące wytwarzanie mediatorów stanu zapalnego (co pozwala na stosowanie go do leczenia oparzeń i trudno gojących się ran) oraz hamujące wydzielanie kwasu solnego i pepsyny, co sprawia, że wchodzi w skład preparatów ziołowych stosowanych przy leczeniu niektórych chorób żołądka i dwunastnicy.

Glikoproteiny, antranoidy oraz pochodna fenylo-2-pironu działają przeciwzapalnie i zwiększają fagocytozę czyli aktywne wychwytywanie i pochłanianie przez komórki żerne (fagocyty) różnych mikroskopijnych ciał stałych między innymi drobnoustrojów i produktów rozpadu tkanek.
 
Plantacje aloesu (Aloe vera) znajdują się na terenach ekologicznie czystych, o warunkach glebowych i klimatycznych jak najbardziej odpowiednich dla tej rośliny. Na plantacjach nie używa się żadnych nawozów sztucznych ani środków chemicznej ochrony roślin. Do zbioru przeznacza się jedynie rośliny w pełni dojrzałe, o najwyższej wartości odżywczej (3-5 letnie), kiedy to liście osiągają masę 1-2 kg.

Miąższ aloesowy, w celu zabezpieczenia przed psuciem się i dla zachowania maksimum jego wartości biologicznej, poddawany jest natychmiast po zebraniu procesowi stabilizacji bez użycia chemicznych, szkodliwych środków konserwujących. W zakładach gdzie jest produkowany i oryginalnie pakowany produkt, do zabezpieczenia miąższu aloesowego wykorzystuje się m.in. takie naturalne antyutleniacze jak witamina C i witamina E.

Z liści aloesu już na samym początku procesu technologicznego usuwa się grubą skórkę, która po przerobieniu wykorzystywana jest do nawożenia gleby na plantacjach. W ten sposób całkowicie eliminuje się dość kontrowersyjny czynnik - tak zwaną aloinę, główny składnik skórki liścia aloesu. Czysty miąższ może być bez obaw spożywany jako bardzo zdrowy produkt odżywczy i regenerujący organizm. Wraz z odrzuceniem aloiny znikają obawy o ewentualne uczulające właściwości miąższu.